Những khái niệm, định nghĩa, quan điểm, phương pháp luận về Chuyển đổi số hiện nay vẫn đang trong quá trình hình thành. Vì vậy trên thể giới cũng tồn tại nhiều mô hình Chuyển đổi số khác nhau.
Cùng tìm hiểu 2 mô hình Chuyển đổi số của Microsoft và Đại học Columbia. Đây là 2 trong số ít những mô hình Chuyển đổi số đã hình thành tương đối rõ ràng, được nhiều Doanh nghiệp sử dụng để tham chiếu.
1. Mô hình Chuyển đổi số của Microsoft
Microsoft đưa ra mô hình Chuyển đổi số toàn diện dựa trên việc ứng dụng công nghệ thông tin xoay quanh 04 trụ cột: Nhân viên (Nội bộ), Khách hàng (Bên ngoài), Hệ thống vận hành (Nội bộ) & Chuyển đổi mô hình kinh doanh (Bên ngoài).
Hỗ trợ nhân viên
Trong bối cảnh sự phát triển của công nghệ thông tin, người dùng đang được thừa hưởng rất nhiều hệ thống miễn phí: Facebook, Google,… Vì vậy, họ cũng kỳ vọng được doanh nghiệp cung cấp công cụ số để đơn giản hóa công việc, tăng năng suất, hỗ trợ làm việc nhóm hiệu quả.
Trong đại dịch Covid, mức độ sử dụng các công cụ trên đám mây như Saleforce, Trello, Slack, Zoom… tại doanh nghiệp đã bùng nổ theo cấp số nhân, là minh chứng cho thấy rằng các công cụ số đang hằng ngày hỗ trợ rất tốt cho công việc của nhân viên. Bài toán đặt ra cho Doanh nghiệp là cần đồng bộ các công cụ rời rạc, tạo ra trải nghiệm xuyên suốt, tối ưu hóa được trải nghiệm trên không gian số sẽ trở thành một bài toán cần giải, giúp doanh nghiệp tạo ra lợi thế cạnh tranh trong hoạt động thu hút và giữ chân nhân tài.
Tương tác với khách hàng
Khách hàng ngày càng có nhu cầu được tương tác trực tiếp với doanh nghiệp qua nhiều kênh và thiết bị, không giới hạn về không gian và thời gian. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chú trọng ứng dụng các công cụ số để đảm bảo tương tác liền mạch với khách hàng dù khách hàng sử dụng máy tính để bàn, điện thoại thông minh, dù họ xuất hiện trên facebook hay các nền tảng khác.
Tối ưu hóa vận hành
Nhu cầu tối ưu hóa vận hành đang trở nên ngày càng cấp thiết ở tất cả các ngành và trong tất cả các khâu trong chuỗi giá trị hay chuỗi cung ứng của doanh nghiệp. Tự động hóa, IoT, AI, Big data hay 3D Printing là những công nghệ chủ chốt giúp các doanh nghiệp nâng cao hiệu suất ở các khâu sản xuất, kho vận, phân phối, bán hàng… Các công ty dịch vụ như ngân hàng, du lịch khách sạn cũng đang ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ số tinh vi để tối ưu hóa hoạt động nhằm mục đích tạo ra chất lượng dịch vụ tốt nhất cho khách hàng.
Chuyển đổi sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh
Chuyển đổi số không chỉ có mục đích thúc đẩy tương tác với khách hàng, hỗ trợ công việc của nhân viên hay tối ưu hóa vận hành mà còn hướng tới việc chuyển đổi sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp, giúp tạo ra các giá trị hoàn toàn mới đáp ứng nhu cầu thay đổi của khách hàng. Ở phương diện này, cấp độ cao nhất sẽ dẫn tới việc doanh nghiệp phát triển một mô hình kinh doanh hoàn toàn mới vì mô hình cũ có nguy cơ bị phá vỡ trong bối cảnh cạnh tranh thay đổi, do sự xuất hiện của những kẻ “phá bĩnh” kỹ thuật số.
2. Mô hình Doanh nghiệp số của Đại học Columbia
Rogers nêu ra năm lĩnh vực của các công ty chuyển đổi kỹ thuật số nên xem xét khi họ đánh giá lại mô hình kinh doanh của riêng mình: khách hàng, giá trị, cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và dữ liệu.
Tư duy lại về khách hàng
Trong thời đại số, khách hàng không còn là những cá nhân đơn lẻ nữa mà họ là thành viên của rất nhiều mạng lưới khác nhau. Đặc điểm của khách hàng trong mạng lưới cũng hoàn toàn khác so với khách hàng đơn lẻ trước đây, vì vậy cách truyền thông cũng phải hoàn toàn khác. Năm đặc điểm chủ chốt của khách hàng trong mạng lưới là: khách hàng muốn được tiếp cận, khách hàng muốn gắn kết, khách hàng muốn sản phẩm tùy chỉnh cá nhân hóa, khách hàng muốn kết nối và khách hàng muốn cộng tác hay đồng kiến tạo giá trị cùng doanh nghiệp. Để đáp ứng những đặc điểm nói trên của khách hàng trong thời đại số, doanh nghiệp cần tự biến mình trở thành nhà sản xuất nội dung, phải hiểu khách hàng trên tất cả các kênh và thiết bị mà họ sử dụng.
Tư duy lại về cạnh tranh
Bối cảnh cạnh tranh trong thời đại số đã rất khác so với trước đây. Cạnh tranh không đơn thuần diễn ra giữa các doanh nghiệp trong cùng ngành, những đối thủ tương tự nhau sở hữu những năng lượng tương tự nhau. Cạnh tranh ngày càng là sự đối đầu giữa các đối thủ bất đối xứng với xuất phát điểm khác nhau và sở hữu những năng lực khác nhau. Các ông lớn đều đang theo đuổi việc tạo ra các nền tảng và hệ sinh thái mở, thu hút nhiều nhóm đối tác và người dùng khác nhau tham gia, chia sẻ giá trị trên các nền tảng/hệ sinh thái đó. Dòng tiền không chảy từ sản phẩm, dịch vụ này sang sản phẩm, dịch vụ khác mà chảy từ nền tảng này sang nền tảng khác.
Biến Dữ liệu thành tài sản
Dữ liệu được coi là nhiên liệu của nền kinh tế số. Chúng ta đang sống ở thời kỳ mà cứ mỗi phút lại có những khối lượng dữ liệu lớn được sản sinh ra từ các nền tảng xã hội, từ các cảm biến, từ hàng tỷ điện thoại thông minh trong tay người dùng toàn cầu. Thế giới hiện đang có khoảng 50 tỷ thiết bị IoT, chúng cung cấp những khối lượng dữ liệu khổng lồ về thời tiết, địa điểm, hình ảnh, âm thanh, v.v Câu hỏi đặt ra là các doanh nghiệp Việt Nam, mà đa số là doanh nghiệp vừa và nhỏ, làm thế nào khai thác được dữ liệu, biến dữ liệu thành tài sản hay giá trị gia tăng cho khách hàng?
Đổi mới sáng tạo thông qua thử nghiệm nhanh
Các công ty phải có cách tiếp cận mới trong đổi mới sáng tạo để theo kịp tốc độ thay đổi của môi trường kinh doanh hiện nay. Tạo kế hoạch kinh doanh để quản lý rủi ro làm chậm tiến trình và chứa đựng đầy các giả định. Vậy chúng ta cần làm gì? Hãy tự hỏi: Cách nhanh nhất, đơn giản nhất mà chúng ta có thể thực sự lĩnh hội được phản hồi của khách hàng là gì?
Điều chỉnh Tuyên bố Giá trị
Có thể nói, vấn đề gây đau đầu nhất cho các nhà lãnh đạo doanh nghiệp trong thời gian tới không phải là lựa chọn công nghệ nào trong cả rừng công nghệ tiên tiến mới nhất, hay phân bổ ngân sách marketing giữa các kênh, các phân khúc khách hàng như thế nào hợp lý nhất, mà là nên tiếp tục trung thành với mô hình kinh doanh hiện tại hay phải theo đuổi, thử nghiệm một mô hình kinh doanh hoàn toàn mới. Bài học nhiều công ty khủng long trước đây gục ngã ngay từ trên đỉnh như Kodak, Nokia luôn là lời cảnh báo khắc nghiệt nhất cho bất cứ công ty nào, ở bất cứ ngành nào. Tuyên bố giá trị (value proposition) được hiểu là giá trị mà doanh nghiệp mang lại được cho từng phân khúc khách hàng của mình. Trong môi trường nhu cầu của khách hàng thay đổi nhanh chóng, tuyên bố giá trị của doanh nghiệp cũng cần có sự điều chỉnh tương ứng.
