Sự Dịch Chuyển Của Một Tư Duy Đầu Tư
Trong nhiều năm, doanh nhân Nguyễn Hòa Bình (Chủ tịch Tập đoàn NextTech) được biết đến rộng rãi với vai trò là một trong những nhà đầu tư nổi bật trong lĩnh vực công nghệ tại Việt Nam. Ông từng tham gia các thương vụ startup trên sóng truyền hình và cổ vũ mạnh mẽ cho làn sóng đổi mới sáng tạo.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, định hướng đầu tư gắn với tên tuổi của ông đã có sự thay đổi đáng chú ý. Thay vì tập trung vào các dự án công nghệ mạo hiểm, Blockchain hay mô hình “tăng trưởng thần tốc”, ông chuyển hướng chú trọng hơn đến các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) – những mô hình có nền tảng vận hành thực tế, lợi nhuận ổn định và rủi ro thấp hơn.
Sự thay đổi này đặt ra nhiều câu hỏi cho giới khởi nghiệp: Vì sao các nhà đầu tư từng say mê công nghệ lại dần hướng đến sự an toàn hơn? Và đâu là bài học cho cộng đồng startup Việt Nam trong bối cảnh thị trường biến động?
1. Từ Bài Học Của Startup Công Nghệ: Lợi Nhuận Cao Nhưng Rủi Ro Lớn
Các startup công nghệ thường mang đến cơ hội sinh lời vượt trội, nhưng cũng là lĩnh vực có tỷ lệ thất bại cao nhất. Nhiều nhà đầu tư kỳ vọng vào khả năng “bùng nổ” của những sản phẩm đột phá, nhưng thực tế, phần lớn các startup tại Việt Nam chỉ dừng lại ở mức phát triển sản phẩm ứng dụng, chưa đạt tới tầm công nghệ lõi hoặc quy mô toàn cầu.
Một ví dụ tiêu biểu là dự án Blockchain AntEx – từng được quỹ Next100Blockchain rót vốn khoảng 2,5 triệu USD năm 2021. Sau thời gian ngắn, token ANTEX mất đến 99% giá trị, gây nhiều tranh cãi trong cộng đồng đầu tư và bộc lộ rõ ràng rủi ro của lĩnh vực công nghệ mới nổi.
Câu chuyện này cho thấy: dù có tiềm năng sinh lời cao, đầu tư vào công nghệ vẫn đòi hỏi khả năng đánh giá rủi ro và đạo đức minh bạch trong vận hành.
2. Lý Do Các Nhà Đầu Tư Chuyển Hướng Sang SME
Sau giai đoạn nhiều biến động, ngày càng nhiều nhà đầu tư tại Việt Nam chú ý đến SME – những doanh nghiệp có mô hình kinh doanh thực tế, vận hành ổn định và ít phụ thuộc vào vốn mạo hiểm.
So với startup công nghệ, SME có ba lợi thế rõ ràng:
- Hiệu quả kiểm chứng: Mô hình kinh doanh đã được thị trường chấp nhận, có khách hàng thật và dòng tiền thật.
- Rủi ro thấp hơn: Tỷ lệ thất bại và biến động giá trị thấp hơn so với startup công nghệ.
- Minh bạch hơn: SME thường đã qua nhiều vòng vận hành, nên việc “thổi phồng số liệu” hay “vẽ vời mô hình” khó xảy ra.
3. Mô Hình “Ngoan – Xinh – Yêu”: Cách Tiếp Cận Thực Tế Hơn
Trong các chia sẻ trước đây, Nguyễn Hòa Bình từng nhắc đến bộ tiêu chí đầu tư “Ngoan – Xinh – Yêu” cho SME, nhằm mô tả ba yếu tố giúp doanh nghiệp nhỏ trở nên hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư:
| Tiêu chí | Ý nghĩa | Mục tiêu |
|---|---|---|
| Ngoan | Mô hình đơn giản, có kế hoạch rõ ràng, không phức tạp hóa. | Giảm rủi ro quản trị. |
| Xinh | Tạo doanh thu sớm, ít tốn chi phí giáo dục thị trường. | Dòng tiền ổn định. |
| Yêu | Đội ngũ sáng lập trung thực, có năng lực điều hành và tầm nhìn. | Đảm bảo tính bền vững. |
Dù mô hình này mang tính hình tượng, nhưng phản ánh xu hướng chung: giới đầu tư đang tìm kiếm sự ổn định, minh bạch và khả năng sinh lời thực tế thay vì đuổi theo những “giấc mơ công nghệ” thiếu nền tảng.
4. Bài Học Cho Cộng Đồng Khởi Nghiệp: “Black or Pink?”
- Sự dịch chuyển trong tư duy đầu tư – không chỉ của một cá nhân mà của cả thị trường – là tín hiệu cho thấy thời kỳ “màu hồng công nghệ” đang bước sang giai đoạn sàng lọc.
- Giấc mơ đổi mới sáng tạo vẫn có giá trị, nhưng đi kèm với đó phải là tính thực tế, khả năng vận hành và minh bạch tài chính.
- Với startup công nghệ: Cần chứng minh được “long mạch” – yếu tố đột phá thật sự trong công nghệ, chứ không chỉ là ứng dụng bề mặt.
- Với SME: Đây là con đường an toàn hơn, giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ tận dụng thế mạnh vận hành thực tế, rồi ứng dụng công nghệ một cách chọn lọc để tăng trưởng bền vững.
5. Khi Thị Trường Lên Tiếng
Sự thay đổi trong cách đầu tư, dù đến từ bất kỳ cá nhân nào, cũng phản ánh bức tranh lớn hơn: thị trường Việt Nam đang bước vào giai đoạn thực tế hơn, thận trọng hơn.
Nhà sáng lập trẻ cần hiểu rằng, khởi nghiệp không chỉ là giấc mơ, mà còn là bài toán cân bằng giữa tiềm năng và rủi ro.
“Công nghệ” có thể là cánh cửa, nhưng “thực tế” mới là nền tảng giúp doanh nghiệp đứng vững.
